In bài    Gửi bài

Đổi mới hoạt động cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập: Chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy đến hành động

(06/04/2012 22:38:00)

Sáng ngày 6/4, tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ tổ chức Hội nghị truyền hình trực tuyến tổng kết về hai nghị định 130/2005/NĐ-CP và 43/2006/NĐ-CP quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập. Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ chủ trì Hội nghị tại đầu cầu truyền hình Hà Nội. Dự Hội nghị tại đầu cầu Hà Nội còn có Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Minh; đại diện lãnh đạo một số cơ quan của Đảng, Quốc hội, đại diện lãnh đạo nhiều Bộ, ngành, cơ quan Trung ương; đại diện các cơ quan thông tấn báo chí.

 

 

Bộ trưởng Vương Đình Huệ phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: MT

Chủ trương đúng tạo xung lực đột phá

 

Thực tế việc triển khai thực hiện Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP, trong khuôn khổ Chương trình tổng thế CCHC nhà nước giai đoạn 2001-2010 ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ đã tạo ra sự đột phá từ tư duy đến hành động trong việc huy động các nguồn lực xã hội để phát triển hoạt động sự nghiệp, tăng cường phân cấp và mở rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp. Hầu hết các  ý kiến nêu lên tại hội nghị đều nhận định, có 3 ưu điểm thu được từ chủ trương lớn này:

 

Một là, hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước  và đơn vị sự nghiệp công lập được tách bạch rõ (cơ quan hành chính Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước, đơn vị sự nghiệp cung cấp dịch vụ công); cơ chế tự chủ đã thúc đẩy cơ quan nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị; từng bước nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

 

Hai là, tạo quyền chủ động và nâng cao trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan, đơn vị trong việc sử dụng có hiệu quả biên chế, kinh phí, nguồn thu sự nghiệp để hoàn thành nhiệm vụ được giao, đảm bảo tính công khai minh bạch.

 

Ba là, thúc đẩy thực hiện tốt chủ trương của Nhà nước về thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí; tạo điều kiện tăng thu nhập hợp pháp cho người lao động, gắn với hiệu suất công tác của từng cán bộ công chức, viên chức; đồng thời tạo thêm nguồn lực thực hiện cải cách tiền lương khu vực hành chính, sự nghiệp. Tạo điều kiện cho cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp tăng thêm thu nhập cho người lao động gắn với chất lượng, hiệu quả công việc. Cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm đã góp phần thúc đẩy các cơ quan sắp xếp lại tổ chức bộ máy, bố trí, sử dụng cán bộ, công chức phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị; tiết kiệm kinh phí, tăng cường cơ sở vật chất, từng bước hiện đại hoá công nghệ quản lý, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức.

 

Kết quả thực hiện Nghị định 130, theo thống kê chưa đầy đủ của Bộ Tài chính cho thấy: Đến nay hầu hết các Bộ đã giao thực hiện chế độ tự chủ cho 100% đơn vị trực thuộc. 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã giao thực hiện chế độ tự chủ đến từng cơ quan, đơn vị trực thuộc. Đã có thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bình Thuận triển khai giao thực hiện chế độ tự chủ cho 100% số xã, phường. Một số tỉnh, thành phố đang thực hiện thí điểm ở một số xã như: Hà Giang 18/195 xã (chiếm tỷ lệ 9,2%), Lâm Đồng 59/145 xã (chiếm tỷ lệ 37%), Đà Nẵng 53/56 (chiếm tỷ lệ 94,6%) , Bà Rịa- Vũng Tàu 14/82 xã (chiếm tỷ lệ 17%), Long An 156/190 xã (chiếm tỷ lệ 82%), Đồng Tháp 144/203 xã (chiếm tỷ lệ 71%) ...

 

Thực hiện Nghị định 43 cũng thu được kết quả đáng khích lệ. Các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các lĩnh vực: Giáo dục - Đào tạo, Y tế, Văn hoá, Thể dục Thể thao, sự nghiệp kinh tế... được giao quyền tự chủ tài chính đã chủ động sử dụng nguồn kinh phí ngân sách Nhà nước giao để thực hiện nhiệm vụ có hiệu quả; đồng thời chủ động sử dụng tài sản, nguồn nhân lực để phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động cung cấp dịch vụ công (khám chữa bệnh, đào tạo...), phát triển nguồn thu. Đơn vị sự nghiệp được tự chủ trong việc huy động các nguồn vốn để đầu tư tăng cường cơ sở vật chất, đổi mới trang thiết bị, phát triển hoạt động sự nghiệp; thông qua các hình thức vay vốn các tổ chức tín dụng, vay vốn kích cầu, huy động vốn của cán bộ viên chức trong đơn vị, liên kết lắp đặt thiết bị cùng khai thác. Theo thống kê, đến nay đã có 25.631 đơn vị sự nghiệp công lập đã được giao tự chủ tài chính (đạt 96,7%); trong đó: 845 đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo chi phí hoạt động, 10.431 đơn vị sự nghiệp đảm bảo một phần chi phí hoạt động và 14.355 đơn vị sự nghiệp do NSNN đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động.

Theo báo cáo chưa đầy đủ, thu sự nghiệp bảo đảm hoạt động thường xuyên của các đơn vị sự nghiệp thuộc các Bộ, cơ quan Trung ương năm 2010 đạt khoảng 12.516 tỷ đồng (bằng 68,84% kinh phí hoạt động thường xuyên). Đối với các đơn vị sự nghiệp khối địa phương thu sự nghiệp bảo đảm hoạt động thường xuyên năm 2010 đạt 27.539 tỷ đồng (bằng 43,44% kinh phí hoạt động thường xuyên). Số thu sự nghiệp của các đơn vị sự nghiệp theo hướng năm sau cao hơn năm trước: năm 2008 đạt khoảng 37.509 tỷ đồng, năm 2009 đạt 39.808 tỷ đồng (bằng 106,13% so với năm 2008), năm 2010 đạt 40.056 tỷ đồng (bằng 101% so với năm 2009).

Nguồn thu của  các đơn vị sự nghiệp thuộc các bộ, cơ quan Trung ương quản lý cùng với nguồn kinh phí tiết kiệm 10% chi hoạt động thường xuyên ngân sách nhà nước giao, đã góp phần bảo đảm bù đắp một phần nhu cầu tiền lương tăng thêm theo quy định của Chính phủ; trong đó các đơn vị tự bảo đảm chi phí hoạt động tự bảo đảm toàn bộ tiền lương, NSNN không phải bổ sung kinh phí do thay đổi chế độ tiền lương; đối với các đơn vị tự bảo đảm một phần kinh phí một phần thu sự nghiệp được huy động để bù đắp một phần nguồn tiền lương tăng thêm theo quy định giảm chi từ nguồn NSNN.

Hạn chế cần khắc phục

Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ nhìn nhận, mặc dù đã đạt được kết quả bước đầu, song trên thực tế việc thực hiện Nghị định 130 và Nghị định 43 còn bộc lộ nhiều hạn chế. Quá trình thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm  với cơ quan Nhà nước, đặc biệt là đối với các đơn vị sự nghiệp công lập còn bất cập, yếu kém. Việc triển khai ở nhiều lĩnh vực còn chậm đổi mới, nặng về tư duy bao cấp, các đơn vị chưa chủ động huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn lực nhà nước và xã hội để phát triển dịch vụ. Chất lượng tăng trưởng, năng suất và sức cạnh tranh thấp, chất lượng dịch vụ công chưa đáp ứng nhu cầu XH, sử dụng NSNN chưa thực sự hiệu quả là những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển và khả năng cân đối của NSNN. Việc thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự nghiệp công lập còn chậm, chưa có bước chuyển biến có tính đột phá, việc tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước với chức năng cung cấp dịch vụ công giữa cơ quan quản lý nhà nước với đơn vị sự nghiệp còn chưa rõ ràng, hiệu quả, do việc ban hành cơ chế chính sách triển khai thực hiện Nghị định 43 về thực hiện giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với đơn vị sự nghiệp chậm, chưa đồng bộ.

 

 

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: MT

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn cũng chỉ ra những hạn chế trong quá trình thực hiện Nghị định 130. Nghị định số 130/2005/NĐ-CP quy định nguồn kinh phí quản lý hành chính giao cho cơ quan thực hiện chế độ tự chủ từ các nguồn: (1) Ngân sách nhà nước cấp; (2) Các khoản phí, lệ phí được để lại theo chế độ quy định; (3) Các khoản thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do không quy định cụ thể khoản thu nào được gọi là khoản thu hợp pháp khác của cơ quan nhà nước; vì vậy trên thực tế một số cơ quan nhà nước có phát sinh các khoản tận thu nhưng không hạch toán khoản thu này vào nguồn thu của cơ quan. Hơn nữa, việc xác định định mức ngân sách giao thực hiện cơ chế tự chủ chủ yếu căn cứ vào biên chế, nên chưa gắn với kết quả, chất lượng công việc. Các Bộ, ngành ở Trung ương và địa phương luôn có xu hướng đề nghị tăng biên chế để được giao tăng kinh phí tự chủ. Một số Bộ, ngành Trung ương thực hiện giao kinh phí tự chủ đối với các nội dung chi nghiệp vụ đặc thù, nhưng do chưa xác định rõ khối lượng công việc đặc thù, vì vậy việc thẩm định giao dự toán kinh phí tự chủ chưa chính xác, dẫn đến cuối năm không thực hiện hết nhiệm vụ (thực chất là kinh phí thừa) nhưng lại vận dụng là kinh phí tiết kiệm để chi tăng thu nhập. Quyền tự chủ của thủ trưởng đơn vị còn hạn chế, do cơ quan được tự xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ nhưng mức chi không được vượt các tiêu chuẩn, định mức chế độ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Kinh phí giao thực hiện tự chủ nhưng vẫn phải đảm bảo có chứng từ, hoá đơn hợp pháp, hợp lệ theo quy định; vì vậy nhiều khoản chi (khoán văn phòng phẩm, khoán sử dụng điện thoại tại công sở...) cơ quan thực hiện tự chủ đã thực hiện khoán cho (từng bộ phận, cán bộ) nhưng vẫn phải có hoá đơn để hợp thức hoá chứng từ quyết toán.

 

Định hướng lớn

    

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục thực hiện hoàn thiện cơ chế tự chủ đối với cơ quan Nhà nước phù hợp với lộ trình CCHC Nhà nước và tiền lương giai đoạn 2012-2020 theo hướng:

 

Thứ nhất, đối với cơ quan Nhà nước, tiếp tục thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm (cơ chế khoán) để tạo điều kiện hơn nữa cho các cơ quan chủ động trong sử dụng biên chế và kinh phí một cách hợp lý nhất để hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao. Thúc đẩy việc sắp xếp, tổ chức bộ máy tinh gọn, theo vị trí việc làm, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, nâng cao hiệu suất lao động, hiệu quả sử dụng kinh phí, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức. Từng bước xây dựng hệ thống định mức “”kinh tế-kĩ thuật” phù hợp trong từng lĩnh vực, gắn với quản lý chất lượng, trên cơ sở đó hoàn thiện và từng bước thực hiện cơ chế phân bổ kinh phí, quản lý tài chính gắn với kết quả công việc.

 

Thứ hai, đối với đơn vị sự nghiệp công lập, triển khai thực hiện Kết luận số 37/TB-TW ngày 26/05/2011 của Bộ Chính trị về đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hoá một số loại hình dịch vụ công theo định hướng cụ thể: Thực hiện chuyển đổi từ việc giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sự nghiệp công lập như hiện nay sang thực hiện phương thực đặt hàng, mua hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ dựa trên cơ sở hệ thống định mức kinh tế-kĩ thuật và tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng của từng loại hình dịch vụ. Chuyển dần từ phương thức cấp phát trực tiếp cho đơn vị sự nghiệp công sang cấp phát cho đối tượng thụ hưởng;  Thực hiện đổi mới cơ chế tài chính đối với nhóm các đơn vị cung cấp các dịch vụ sự nghiệp công có khả năng xã hội hoá cao, tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động (các trường đại học, cơ sở dạy nghề, bệnh viện…) được Nhà nước xác định giá trị tài sản để giao cho đơn vị theo cơ chế giao vốn cho doanh nghiệp; đơn vị được vay vốn các tổ chức tín dụng, huy động của các cán bộ viên chức trong đơn vị để đầu tư mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp;  Tiếp tục đẩy mạnh phân công, phân cấp, giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và biên chế cho các đơn vị sự nghiệp công lập. Quy định rõ ràng thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu trong quản lý và điều hành đơn vị sự nghiệp, có cơ chế giám sát, kiểm tra việc thực hiện thẩm quyền của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập; Đổi mới cơ chế theo hướng tính đủ giá dịch vụ đặt hàng sản phẩm, dịch vụ sự nghiệp công; Nhà nước quy định giá hoặc khung giá sản phẩm, dịch vụ đối với các loại dịch vụ cơ bản, có vai trò thiết yếu đối với XH; từng bước tính đúng, tính đủ các chi phía hợp lý trong giá dịch vụ sự nghiệp; thực hiện có lộ trình việc xoá bỏ bao cấo qua giá, phí dịch vụ;  Tăng cường hoàn thiện các công cụ quản lý và vai trò kiểm tra, giám sát của các cơ quan NN đối với hoạt động cung cấp dịch vụ công nhằm hướng tới việc cung cấp tốt hơn cả về số lượng và chất lượng dịch vụ cho toàn XH./.

 

PV

 

 

 

 

 

[Trở về]

Thông cáo báo chí | Ý kiến phản hồi | Diễn đàn | Sơ đồ site | Liên hệ |Liên kết|

Giấy phép thiết lập Website trên INTERNET số 256/GP-BC ngày 24-08-2006.

Người chịu trách nhiệm: Thứ trưởng Vũ Thị Mai

Số 28 Trần Hưng Đạo - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội

Tel: (84-4) 2220.2828 • Fax: (84-4) 2220.8091 • Email: support@mof.gov.vn