In bài    Gửi bài

Tăng trưởng kinh tế: Cần chuyển dịch từ chiều rộng sang chiều sâu

(29/06/2011 14:58:00)

Theo các chuyên gia đều nhận định mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam những năm qua đạt trung bình 7,4% là mức cao, ổn định so với khu vực và thế giới. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là xu hướng ngày càng dựa nhiều vào tăng vốn đầu tư, ít tạo ra việc làm, hiệu quả thấp, xuất khẩu nhiều nhưng chủ yếu là gia công; đặc biệt, tình trạng đóng góp của tăng năng suất vào tăng trưởng GDP ở mức thấp, đi ngược lại xu thế phát triển của các nền kinh tế.

 

Tăng trưởng cao chủ yếu do tăng vốn

 

Tại cuộc hội thảo mới đây, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Quốc hội, TS Vũ Viết Ngoạn, Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế quốc dân, GS.TS Nguyễn Văn Nam và GS.TS Kenichi Ohno thuộc GRIPS và nhiều chuyên gia đã nhận định, trong 10 năm trở lại đây, kinh tế Việt Nam đã có bước tăng trưởng rất ấn tượng, tính đến nay, thời gian tăng trưởng liên tục đã đạt tới 30 năm, vượt cả kỷ lục 23 năm mà Hàn Quốc đã đạt được. Năm 1991, GDP/đầu người của Việt Nam chỉ bằng ½ của Philipenes hay Indonexia, đạt 1/5 của Thái Lan và hơn 1/10 của Malixia thì sau 20 năm con số tương ứng tăng lên ¾, 1/3 và 1/5, nhưng so sánh với Trung Quốc thì GDP của Việt Nam chỉ đạt chưa bằng 50%, trong khi sự chênh lệch đó chỉ khoảng 20% vào năm 1991. Như vậy, vấn đề đặt ra là, để đưa đất nước thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình thì Việt Nam cần phải duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong trong dài hạn, bền vững và tăng trưởng có chất lượng.

 

Nhưng, thực tế nền kinh tế lại đang phải đối mặt với những rào cản, đó là tăng trưởng chủ yếu dựa vào tài nguyên, chưa tạo được lợi thế cạnh tranh; tăng trưởng và cơ cấu ngành, vùng ngày càng dựa nhiều vào nguồn vốn FDI, trong khi đó, nguồn vốn này lại phân bổ không đồng đều, chất lượng chưa cao và cũng chưa đóng góp nhiều vào chất lượng tăng trưởng. Kim ngạch xuất khẩu gia tăng nhanh nhưng cơ cấu xuất khẩu chậm thay đổi, chủ yếu xuất hàng thô, sơ chế, năng lực cạnh tranh hàng xuất khẩu kém. Bên cạnh đó, chất lượng, hiệu quả đầu tư thấp, hệ số ICOR ngày càng cao, nền kinh tế càng cần nhiều vốn hơn để tăng trưởng trong khi cơ cấu đầu tư mất cân đối, đầu tư cho con người và cải tiến công nghệ còn thấp. Đặc biệt, các yếu tố đóng góp vào việc gia tăng chất lượng tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh nền kinh tế, bao gồm: chất lượng nguồn nhân lực, hiệu quả sản xuất, năng lực sáng tạo, đổi mới công nghệ, cơ sở hạ tầng vẫn đang thiếu và yếu.

 

Ở một khía cạnh khác, nhiều chuyên gia mặc dù thừa nhận yếu tố tích cực của tăng trưởng kinh tế những năm qua nhưng lại tỏ ra quan ngại khi cho rằng, tăng trưởng cao của Việt Nam chủ yếu nhờ vào tăng vốn đầu tư, đó là đặc trưng nổi bật của mô hình tăng trưởng theo chiều rộng. Tỷ lệ bội chi ngân sách cao, giá trị các khoản bội chi ngày càng lớn, năm 2006 tỷ lệ bội chi 5% tương đương 48,5 nghìn tỷ đồng, năm 2009 là 6,9% tương đương 115,9 nghìn tỷ đồng và năm 2010 khoảng 6% nhưng giá trị lên tới 118,9 nghìn tỷ đồng. GS.TS Nguyễn Kế Tuấn - Trường ĐH Kinh tế quốc dân cảnh báo, những con số trên cho thấy “cơn say tăng trưởng” theo chiều rộng chủ yếu bằng cách tăng vốn, dẫn đến thực tế, nền kinh tế luôn ở trong tình trạng khát vốn, từ đó làm tăng áp lực lên NSNN, tăng bội chi, gánh nặng nợ quốc gia. Sự bất ổn kinh tế vĩ mô bởi những áp lực đó, chắc chắn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì tăng trưởng cao trong dài hạn. Vì vậy, đã đến lúc các nhà quản lý cần xem xét, điều chỉnh và hướng trọng tâm tăng trưởng vào chiều sâu, hiệu quả, chất lượng thay vì cứ mãi ràn trải, gia công làm thuê.

 

Tăng trưởng phải đi đôi với chất lượng và  tính bền vững

 

Về các giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế, Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế TW, PGS.TS Lê Xuân Bá nhấn mạnh, cả trong dài hạn và trước mắt là gia đoạn 2011-2015, việc nâng cao chất lượng tăng trưởng nhanh phải được gắn với hiệu quả; bên cạnh mô hình theo chiều rộng, cần tạo ra các yếu tố tăng trưởng theo chiều sâu, tức là làm tăng năng suất, hiệu quả. Muốn vậy cần phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng tiến bộ công nghệ mới, nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, lấy tốc độ tăng năng suất lao động làm mục tiêu xuyên suốt và làm căn cứ để xây dựng chính sách chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu.

 

Còn GS.TS Nguyễn Kế Tuấn cho rằng, việc ổn định kinh tế vĩ mô thay vì tăng trưởng bằng mọi giá là giải pháp hợp lý lúc này. Đồng quan điểm trên, nhiều chuyên gia cho rằng, để tái cấu trúc nền kinh tế ở tầm vĩ mô, Việt Nam phải cơ cấu lại ngành nghề, vùng lãnh thổ, sản phẩm, nguồn nhân lực và các loại thị trường, đặc biệt là nâng cao thể chế quản lý nhà nước. Cụ thể ở đây, trước tiên là phải kiểm soát chặt lạm phát thông qua các chính sách tiền tệ như giảm cung tiền, điều tiết thị trường hàng hoá, thắt chặt chi tiêu công, kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả các nguồn đầu tư từ ngân sách, tiến giới giảm bội chi ngân sách. Mặt khác, các nhà quản lý kinh tế đất nước phải coi trọng tư duy đổi mới kinh tế, phải đặt mục tiêu phát triển nền kinh tế trong môi trường cạnh tranh thực sự bình đẳng, cái gì làm được thì phải để các thành phần kinh tế ngoài nhà nước họ tham gia làm, hạn chế thấp nhất sự ôm đồm, nhất là kiểu tư duy cái gì nhà nước không làm, không quản được thì cấm!

 

Nhìn nhận dưới góc độ chính sách tài khoá - tiền tệ, TS Vũ Viết Ngoạn và nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, TS Cao Sỹ Kiêm cho rằng, hơn bao giờ hết, lúc này cần giải được bài toán tay ba giữa: lạm phát, tỷ giá và lãi suất. Có như vậy mới có thể giải quyết được vấn đề nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, tạo đà cho sự phát triển cao, bền vững trong những năm tới.

 

Trần Việt

 

[Trở về]

Thông cáo báo chí | Ý kiến phản hồi | Diễn đàn | Sơ đồ site | Liên hệ |Liên kết|

Giấy phép thiết lập Website trên INTERNET số 256/GP-BC ngày 24-08-2006.

Người chịu trách nhiệm: Thứ trưởng Vũ Thị Mai

Số 28 Trần Hưng Đạo - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội

Tel: (84-4) 2220.2828 • Fax: (84-4) 2220.8091 • Email: support@mof.gov.vn